Vier vragen
Welke methode past bij jouw probleem?
De vier methoden lossen verschillende problemen op. Beantwoord vier vragen en je weet waar je begint en waarom.
De vier methoden naast elkaar
Ze sluiten elkaar niet uit. In een serieuze analyse gebruik je er meestal twee of drie achter elkaar.
| Methode | Gebruik hem als | Levert op |
|---|---|---|
| Is / Is-niet | iets het eerder wel deed en nu niet, of hier wel en daar niet | een korte lijst hypothesen die zowel het probleem als het uitblijven ervan verklaren |
| Pareto-analyse | je veel losse voorvallen hebt en moet kiezen waar je begint | de categorie die het meeste kost en dus een scherpere probleemstelling |
| Ishikawa | je nog geen richting hebt en kennis uit meerdere hoeken wilt ophalen | een geordende voorraad mogelijke oorzaken, met de meest waarschijnlijke bovenaan |
| 5x Waarom | je een concrete oorzaak hebt en wilt weten hoe die kon ontstaan | een keten tot aan een oorzaak die je kunt wegnemen, met maatregelen |
De volgorde die meestal werkt
Bij veel voorvallen: eerst Pareto om te kiezen waar je begint, dan Is/Is-niet of Ishikawa om oorzaken te vinden en tot slot 5x Waarom om erachter te komen hoe die oorzaak kon ontstaan. Bij een enkel incident sla je Pareto over. Elke stap levert de invoer voor de volgende en op de werkbladen kun je die invoer met een knop doorgeven.
Dit is een praktische volgorde en geen verplichte standaard. In de vakliteratuur bestaan er verschillende. Kepner-Tregoe begint bij Is/Is-niet en toetst mogelijke oorzaken. Toyota en lean gaan bij een incident meteen door met 5x Waarom. Six Sigma loopt van Pareto via de visgraat naar 5x Waarom. Sla stappen over of herhaal ze als je probleem daarom vraagt. En reken erop dat een probleem van enige omvang twee of drie oorzaken heeft die samen optreden; dat is eerder regel dan uitzondering.
Als geen van de vier past
Dat komt voor en het is geen schande. Twee gevallen springen eruit. Schommelt een probleem al lang zonder duidelijk begin, meet dan eerst of er wel een bijzondere oorzaak is voordat je er een zoekt. Gaat het om een risico dat nog niet is opgetreden, dan is dit gereedschap voor achteraf niet wat je nodig hebt; kijk dan naar vooruitkijkende risicoanalyse. Beide staan op de lijst voor later.